Dlaczego przez smog umiera tyle osób? Skład smogu i wpływ na zdrowie

D

smog samochodowyWedług Europejskiej Agencji Środowiska, w Polsce co roku z powodu smogu umiera ok. 48 tysięcy osób. To największa, po paleniu papierosów, przyczyna zgonów w naszym kraju. O ile jednak w przypadku papierosów możemy w każdej chwili zaprzestać ich palenia, o tyle w przypadku smogu sytuacja jest bardziej skomplikowana.

  • W jaki sposób smog zabiera życie tysiącom osób?
  • Jakiego rodzaju zanieczyszczenia powietrza występują w Polsce?

Czym jest smog?

Powstający wskutek działalności człowieka smog to  mieszanka szkodliwych związków chemicznych, jak tlenek siarki, azotu, pyłów zawieszonych oraz rakotwórczych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych . W połączeniu z mgłą, tworzą one charakterystyczną ciemną chmurę, która „osadza się” nad miastem.

Rodzaje zanieczyszczeń powietrza

rodzaje zanieczyszczeńGłównymi substancjami, które zanieczyszczają nasze powietrze są m.in.:

  • pyły zawieszone (PM 2,5 i PM 10),
  • benzoapiren,
  • tlenki azotu,
  • siarki czy węgla.

– Pyły zawieszone, czyli co?

Pyły zawieszone to nic innego jak mikroskopijne cząstki stałe, które mogą być zarówno pochodzenia naturalnego, jak również powstawać w wyniku działalności człowieka m.in. drobinki sadzy czy lotny popiół.

Ze względu na średnicę tych związków, wyróżnia się frakcje PM10 i PM2.5. Liczby te odpowiadają za średnicę pyłków (odpowiednio 10 i 2,5 μm średnicy).

Mikroskopijne cząsteczki pyłów zawieszonych są niezwykle groźne dla naszego organizmu. Długotrwała ekspozycja na nie prowadzi do skrócenia długości życia. Przedwczesny zgon może wystąpić szczególnie wśród osób z chorobami układu oddechowego i krążenia.

Ponadto pyły przyczyniają się do  nasilenia objawów astmy, zaburzeń tętna, osłabienia czynności płuc, kaszlu, problemu z oddychaniem .

Co więcej, naukowcy z Uniwersytetu w Hasselt (Belgia) odkryli, że nanocząsteczki pyłów odkładają się w łożysku kobiet w ciąży, wpływając na rozwój czynności życiowych płodu, przyczyniając się do dużego odsetku poronień czy przedwczesnych porodów.

– Benzoapiren

Należy do grupy węglowodorów aromatycznych. Powstaje w wyniku niecałkowitego spalania związków organicznych, np. drewna, węgla, śmieci czy paliw samochodowych. Niewielkie ilości benzoapirenu trafiają również do atmosfery w trakcie palenia papierosów.

  • Międzynarodowa agencja badań nad rakiem (IARC) już w 1987 roku określiła benzoapiren jako główny ludzki kancerogen. Oprócz działania rakotwórczego, benzoapiren uszkadza również nadnercza, wątrobę, układ odpornościowy, jak i krwionośny. Może prowadzić do problemów z płodnością.
  • Ponadto badania naukowców z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego dowodzą, że noworodki narażone w życiu płodowym na wysokie stężenie benzoapirenu mogą cierpieć na zapalenia górnych i dolnych dróg oddechowych.

– Jak powstają tlenki azotu?

Powstają głównie przy spalaniu paliw w bardzo wysokich temperaturach. Głównym źródłem tlenków azotu jest dziś transport samochodowy.

– Tlenki siarki

Przenikają do atmosfery podczas spalania paliw kopalnych. Łatwo rozpuszczalne w wodzie, prowadzą  do powstawania kwaśnych deszczy , niszczących zarówno rośliny, jak i budynki.

– Tlenki węgla

Powstają w wyniku spalania paliw kopalnych, jak i biomasy. Ich niebezpieczeństwo wynika z większej od tlenu zdolności do wiązania z hemoglobiną, wskutek czego wypierają z krwioobiegu tlen.

Smog w Polsce

smog w PolsceWymienione wyżej związki znajdziemy w dwóch rodzajach smogu:

  • smogu typu londyńskiego
  • oraz Los Angeles.

Obydwa z nich znajdziemy w Polsce, choć występują one w różnych miejscach i okresach.

  1. Smog londyński jest wynikiem tzw. niskiej emisji, szkodliwych pyłów i gazów, zalegających w powietrzu na wysokości do 40 m. Dzieje się tak głównie zimą, w wyniku inwersji temperatur, na którą narażone są przede wszystkim obszary znajdujące się w dolinach. Kiedy przyziemna warstwa powietrza w niecce się wychładza, uniemożliwiając cyrkulację, zanieczyszczone ciepłe powietrze, które powstaje, zostaje uwięzione tuż nad ziemią.
    Smog londyński jest więc domeną sezonu grzewczego, powstając głównie w umiarkowanej strefie klimatycznej.
  2. Smog kalifornijski (zwany też smogiem typu Los Angeles lub fotochemicznym) składa się z tlenków azotu i węgla, które wraz z węglowodorami ulegają pod wpływem nasłonecznienia reakcjom fotochemicznym.
    Smog Los Angeles jest charakterystyczny dla miast o dużym natężeniu ruchu, podczas miesięcy letnich (gdy temperatury utrzymują się na poziomie ok. 30 °C.

Dlaczego smog zabija tyle osób?

Szkodliwe związki chemiczne w połączeniu z duża wilgotnością stanowią zagrożenie dla naszego zdrowia. Pyły zawieszone, w szczególności PM 2.5, mają możliwość przechodzenia przez ściany pęcherzyków płucnych i trafiają najpierw do naczyń płucnych, a następnie do całego układu krwionośnego.

W ten sposób przyczyniają się do rozwoju niedokrwienności serca, jego niewydolności czy nadciśnienia tętniczego. Są one również niezwykle groźne dla naszego układu oddechowego, wywołując lub pogłębiając astmę, prowadząc do przewlekłego zapalenia oskrzeli czy niewydolności oddechowej.

Negatywne skutki smogu nie są widoczne od razu. Na ogół  objawiają się po kilku latach , w postaci astmy, alergii, przewlekłych chorób układu oddechowego, krążenia czy problemów z płodnością.

Jak się chronić?

ochrona przed smogiemNa szczęście alarmujące poziomy stężenia smogu przekładają się również na większą wrażliwość społeczną w tym temacie. Powoli w niektórych miastach (np. Kraków) pojawiają się pierwsze uchwały regulujące czystość powietrza.

Wiele osób szuka też rozwiązań, które pomogą im w obrębie własnych gospodarstw domowych. Do takich z pewnością zaliczyć możemy oczyszczacze powietrza, będące jednymi z najskuteczniejszych sposobów walki ze smogiem. Recenzje i testy można znaleźć w rankingu oczyszczaczy powietrza https://ranking-oczyszczaczy.pl/ na sezon 2019/20.

Obecnie znajdziemy ich na rynku ponad ponad 100. Pożyteczną rolę spełniają też rośliny, spośród których możemy wybrać gatunki najbardziej pochłaniające zanieczyszczenia z zewnątrz. Działają one jednak tylko na cząsteczki znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie. Jeżeli przebywamy dużo na dworze, możemy zaopatrzyć się również w maski antysmogowe, wyposażone podobnie jak oczyszczacze, w filtry HEPA i węglowy. Pamiętajmy jednak o odpowiednim doborze maski.

Weryfikacja merytoryczna

Redakcja Naturalnych Metod

Zespół pasjonatów zdrowego odżywiania, zbilansowanej suplementacji i wspierania organizmu przy pomocy natury. Analizujemy, recenzujemy i podpowiadamy jak skutecznie dbać o siebie. Rozkładamy na czynniki pierwsze popularne superfoods, opisujemy różnego rodzaju domowe sposoby i weryfikujemy popularne preparaty. Mówią, że warto być z nami na bieżąco ;) 


Dodaj swoją opinię

Nasza misja

Naturalne Metody to miejsce na mapie internetu, które tworzone jest przez pasjonatów zdrowego odżywiania i zbilansowanego stylu życia. Dzielimy się tym, co wartościowe. Na pokładzie są dietetycy, absolwenci kierunkowych szkół wyższych - renomowanych polskich uczelni, entuzjaści tematyki i osoby, które świetnie czują „pióro”, dzięki czemu są w stanie przekazywać zawiłe właściwości i mechanizmy działania w sposób przystępny. Do każdego artykułu pochodzimy z dużą starannością. Podczas pisania korzystamy z baz medycznych takich jak PubMed, szukamy wypowiedzi ekspertów, a obok tego przeszukujemy źródła encyklopedyczne (np. Wikipedia). Zaprszamy do aktywnego uczestnictwa w życiu społeczności.

Nasze media społecznościowe

Więcej informacji: